Łunochod-1

40 lat szukali lusterka… na Księżycu

28 kwietnia 2010, 20:08

Czterdzieści lat - tyle czasu zajęło naukowcom znalezienie przyrządu „zgubionego" przez radziecką bezzałogową misję Łuna-17. Udało się dzięki szczegółowym zdjęciom powierzchni Księżyca, teraz możliwe będzie określanie położenia naszego satelity z dokładnością do jednego milimetra.



Orzechy należy podawać już kilkumiesięcznym dzieciom

9 stycznia 2017, 13:40

Amerykański Narodowy Instytut Alergii i Chorób Zakaźnych (NIAID) wydał nowe zalecenia dotyczące alergii pokarmowych. Znalazły się tam porady, które całkowicie przeczą dotychczasowemu stanowisku ekspertów. NIAID wzywa rodziców, by podawali orzechy już 4-miesięcznym dzieciom


Węgiel w ośrodku okołogalaktycznym pozwala lepiej zrozumieć ewolucję galaktyk

8 stycznia 2025, 08:00

Węgiel i inne pierwiastki nie dryfują bezwładnie w przestrzeni kosmicznej, zauważyli naukowcy z USA i Kanady. Okazuje się, że w aktywnych galaktykach – takich jak Droga Mleczna – w których wciąż powstają nowe gwiazdy, pierwiastki są transportowane w formie wielkich strumieni. Krążą w galaktyce, wychodzą poza nią i wracają, zanim w wyniku oddziaływania grawitacji i innych sił nie utworzą planet, gwiazd, księżyców czy asteroid. To zaś oznacza, że pierwiastki w naszych organizmach, zanim do nich trafiły, mogły spędzić sporo czasu w przestrzeni międzygalaktycznej, wchodząc w skład ośrodka okołogalaktycznego (CGM).


Kula plazmy

Zagadka piorunów kulistych wyjaśniona?

14 maja 2010, 11:03

Pioruny kuliste stanowią nierozwiązaną zagadkę od dwóch i pół stulecia. Jedni uważają je za kule plazmy, inni za... żywe istoty. Dwóch austriackich naukowców przecina te spekulacje, dowodząc że piorunów kulistych po prostu nie ma. A dokładniej: istnieją tylko w umysłach obserwatorów.


Chichén Itzá

Upadki cywilizacji Majów dzieliły setki lat, łączą je podobne wzorce

30 stycznia 2017, 12:05

Specjaliści od dawna zastanawiają się, co doprowadziło do upadku cywilizacji Majów w IX wieku. Najnowsze badania radiowęglowe stanowisk archeologicznych pozwalają lepiej zrozumieć wydarzenia, które spowodowały, że kwitnące miasta zostały nagle opuszczone


Czarne dziury, początek a nie koniec? Uczeni proponują nowe rewolucyjne podejście

14 marca 2025, 16:05

Czarne dziury od dziesięcioleci fascynują naukowców, pisarzy i zwykłych zjadaczy chleba. Zgodnie z ogólną teorią względności Einsteina, wszystko, co dostaje się do czarnej dziury opada do jej centrum i zostaje tam zniszczone przez gigantyczną grawitację. Centrum to, zwane osobliwością, to nieskończenie mały punkt, w którym przyspieszenie grawitacyjne jest nieskończone. Tam skupia się cała materia czarnej dziury.


CO2 pomógł zakończyć epokę lodowcową

28 maja 2010, 12:30

Naukowcy znaleźli możliwe źródło dwutlenku węgla, którego pojawienie się w atmosferze miało zakończyć ostatnią epokę lodowcową. To jednocześnie pierwszy twardy dowód, że olbrzymie ilości CO2 były zamknięte pod powierzchnią oceanów.


Pierwszy kontrolowalny przełącznik DNA

21 lutego 2017, 06:17

Powstał pierwszy kontrolowalny przełącznik DNA, który reguluje przepływ prądu w cząsteczce. Amerykanie już planują następne badania, dzięki którym przybliżą się do DNA-nanourządzeń.


Wielkie modele językowe (LLM) generują język podobnie jak ludzie

15 maja 2025, 08:33

Naukowcy z Uniwersytetu Oksfordzkiego i Allen Institute for AI ze zdumieniem zauważyli, że wielkie modele językowe (LLM) – takie jak używane np. przez ChatGPT – generalizują wzorce językowe podobnie jak ludzie, poprzez analogie a nie ścisłe trzymanie się zasad. Badacze postanowili sprawdzić, na ile prawdziwe jest powszechnie panujące przekonanie, że LLM generują swoje wypowiedzi na podstawie obowiązujących zasad, które wydedukował z danych treningowych. Tymczasem okazało się, że – podobnie jak ludzie – modele językowe posługują się przykładami i analogiami podczas tworzenia nieznanych sobie słów.


Włosogłówka

Dobry pasożyt, dobry

15 czerwca 2010, 09:55

Odkrycie, że bakterie bytujące w ludzkim organizmie, są mu konieczne do zachowania zdrowia, było ważnym przełomem w medycynie. Człowiek pozbawiony naturalnej flory jelitowej nie może funkcjonować prawidłowo. Od jakiegoś czasu pojawiają się głosy, że podobnie należy traktować pasożyty.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk